Ana Sayfa
 
 
diyetisyen-fatmagülyilmaz-portre
Diyetisyen
Fatma Gül Yılmaz Öztürk

Hacettepe Üniversitesi
Beslenme ve Diyetetik Bölümü
1996 Mezunu
 
elma
Bağlantılar
Diyetisyenler Portalı
Beslenme ve Diyet Portalı
Medicana Bahçelievler Hastanesi
Beslenme ve Diyet Birimi Diyetisyeni
DİYET VE SAĞLIKLI BESLENME

Yaza girerken biraz kilolu olanlar zayıflama telaşında onlara için

Diyete başlama kararını vermek hep zordur. Çünkü hala diyeti aç kalmak olarak biliyoruz. Diyet deyince tatsız- tuzsuz yemekler ve hayat zevkimizin elimizden alınması şeklinde insanların beynine kazıdıkları için bunu yıkmak biz diyetisyenler için epey zorlu bir süreç. Popüler bir konu olduğu için maalesef sömürü de çok, o nedenle sağlıklı sağlıksız bir sürü yöntem var ve bazen bize sunulan çok da sağlıklı olmayan yöntemlere vaat ettikleri uğruna kapılıyoruz. Meslek yaşantıma ilk başladığım yılarda bunu anlamakta biraz zorlanırdım, tamam ama bu insanların bu acelesi niye diye sonra bir gün bir yazı okudum. Çin bambusunun yetiştiriliş öyküsü; özetle Çin bambusu 5 yılda yetiştiriliyor ve bunun ilk 4 yılında insanlar hiç görmedikleri bir şeye hizmet ediyorlar ve 5. yılda bambu birden filiz veriyor, çok hızlı büyüyüp, çok fazla para ediyor. Bunu okuduğumda yarabbim ne sabır dedim. 4 yıl hiç görmedikleri bir şeye hizmet ediyorlar. Alttaki yorum daha güzeldi; bizdeki durum ise biz tarlaya soğanı ekeriz filiz vermezse hemen söker patates ekeriz. O zaman anladım ki sabırsızlık bizim genlerimizde var. Ama istenildiğinde aşılmayacak bir konu da değil. Bizler topluma ulaşabildiğimiz kadar bu mesajı veriyoruz; diyet aç kalmak değildir. Aç kalarak zayıflanmaz, aksine kilo vermek uğruna aç kalmak, öğün atlamak, sanılanın aksine genelde kilo almamıza neden olur. Çünkü yeterince beslenemeyen metabolizma, farklı bir durumla karşılaştığı için metabolik strese girip durumu yoksunluk sendromu olarak algılar ve enerjiden tasarruf una karar verir. Böylece tüketilen her besini vücutta yağ şeklinde depolamaya başlar. Yani özetle boşuna aç kalmış ve kendinizi yıpratmış olursunuz. Çoğu zaman yapılan ikinci bir hata ilk hafta diyetini tam uygulayan kişi verdiği kiloyu görünce, ikinci hafta “Ben bundan daha az yersem daha fazla kilo veririm” diye düşünüp eksik tüketimler yapıyor ve vücudundaki yağlardan kurtulmaya çalışırken diyetin yağ içeriğini artırarak kaş yapayım derken göz çıkartıyorlar. Maalesef vücudumuzda matematiksel kaideler sökmüyor, öyle olsa bizlerin işi çok daha kolay olurdu. Amaç tartıda kilo bazında eksik gelmek değil, yağ yüzdenizi azatlamaktır. Öbür şekilde vücut suyunuzu ve kas kütlenizi kaybederek rekorlar kırmak çok kolay ama bir de bunun sonrası var. Kas kaybı olduğu için metabolizma da düştüğünden verilen kiloyu korumak daha da güç olup hatta fazlasıyla geri almak mümkün hale geliyor. Unutmayın yağlı ve kaslı görüntü her zaman çok farklıdır.

Diyet kişiye özeldir; yani metabolizmanıza uygun, kan değerlerinizin ışığında, sizin sosyal yaşantınıza ve aktivite düzeyinize hitap eden uygulayabileceğiniz bir diyet demektir bu da. Bunun için mutlaka bir diyetisyene başvurmalarını tavsiye ederim. Bu süreçte de yaşam modelimizde kalıcı bir değişiklik yaratmak şarttır. Kilo verme programları bir ekip işidir. Bu ekipte gerektiğinde psikolog/ psikiyatrist, fizyoterapist, doktor ve diyetisyen beraber çalışabilirler. Ama diyeti yazmak diyetisyenin işidir.

  • Özetle; güne başlarken her zaman aç karnına 1- 2 bardak su içerek başlamalarını,
  • Gün boyunca su alımına dikkat etmelerini,
  • Ağır besinler, aşırı yağlı, kızartma, kavurma gibi tüketilmemelerini(kızartma derken buna sebze kızartmaları da dâhil)
  • Meyve vücudun serinlemesi için tüketilebilecekler arasındadır. Ama sonuçta bunun da fazla abartmamalarını, aşırıya kaçtığınızda meyvenin de kilo aldırabileceğini bilmeleri,
  • Sebzeleri daha çok hafif zeytinyağlı olarak tercih edilmeleri gerektiğini,
  • Tatlı yenirse ancak hafif sütlü tatlılar ya da dondurma tüketilebileceklerini,
  • Arada meyve ve ya grisini, kepekli bisküvi vb. tüketerek akşam saatlerinde çok fazla acıkmayı engellenebileceklerini,
  • Hafif egzersizler, akşamüstü ve ya sabahın erken saatlerinde yürüyüş yapılabilir ya da yüzerek aktivitelerini artırarak, yakımlarını da artırabileceklerini,
  • Hızlı yediğinizi fark ettiğinizde elinizdekileri bırakarak arkanıza yaslanıp derin bir nefes alıp yemeğe öyle devam edildiğinde yavaş yemek ve iyi çiğneme işleminin gerçekleştirilerek doyduklarını anlayabileceklerini,
  • Ayaküstü atıştırmamalarını, yiyeceğiniz bir sandviç bile olsa mutlaka oturarak yemelerini bu şekilde doyduğunuzu anlayıp, psikolojik bir açlık yaşamayacaklarını söyleyebilirim. Bunlara dikkat etmek bile kilo düzeylerini etkileyecektir.

Artı olarak diyetisyenlerinin mutlaka diplomalarına dikkat etsinler. Biz diyetisyenler ancak Hacettepe, Erciyes ve Başkent Üniversitelerinden mezun olmaktayız. Bu 3 okul dışında diyetisyen mezun eden bir yer şu an yoktur.

 

Ne kadar sürede kaç kilo verilmeli?

 

Erişkinlerde haftada 0,5- 1 kg, çocuklarda öncelikli hedef kilo alımını durdurmaktır. Bu arada sağlıklı beslenmeyi öğreterek bir süreç izlenir, büyüme ve gelişmesi söz konusu olduğu için boyu da uzayacak vereceği kilo düzeyi azalacaktır. Sağlıklı beslenmeyi öğrenirken abur-cubur tarzı besinler hayatından çıkacağı kilo da verecektir. Büyümeyi durdurmayacak ihtiyaçlarına uygun bir diyetle takipleri önemlidir. Haftada 0,5 kg normaldir. Menapoz dönemine girmiş bayanlarda da öncelikli hedef kilo almalarını sağlamaktır. Haftada 0,5 kg verdirebilmek ise başarıdır.

 

Diyet listeleri burada ne kadar dikkate alınmalı?

Kişi kendisi için hazırlanan bir diyet listesinden fazlasını tükettiğinde kilo veremez. Eksik yediğinde de sağlığı bozulur. Kişi daha çok kas ve vücut suyunu kaybeder, almanız gereken vitamin ve minerallerde eksiklikler söz konusu olduğu için ağızda yaralar, kansızlık, tırnakta şekil bozuklukları, saçlarda aşırıya varan dökülmeler gözükür. Eksik tüketimler kilo verim sürecini de sıkıntıya sokar; kişinin kilo verimi durabilir, hatta kilo bile alabilir. O nedenle listeye tam uyum şarttır. Sağlıklı olmak adına kilo vermeye çalışırken uyarıları dikkate almadığınızda ya da size uygun bir diyet programı takip etmiyorsanız sağlığınızdan olmanız çok kolaydır. Bu maalesef çok ince bir çizgidir. O yüzden popüler diyetler size çözüm olmaz.

Diyet ürünler ne kadar faydalı? Diyet ürünlerden hangilerinin tüketilmesi faydalı olur ve ne kadar tüketilmeli? Hangileri tüketilmemeli, neden?

Diyet ürünlerin kalorisiz olmadığı artık iyice öğrenilmelidir. İstediğimiz kadar her acıktığımızda tüketebileceğimiz ürünler değillerdir. Bunların bir kısmı şeker içermedikleri için diyabetik (şeker) hastalarına kullanım çeşidi sağlarlar. Şekerden gelen kaloriyi ortadan kaldırırlar. Bir kısmı da yağ düzeyleri düşük veya yağdan gelen enerjisi olmayan kan yağ seviyesinin düşürülmesi gerektiğinde ya da kansere yakalanma riskini azaltmak için yağlı olmamak adına tüketilebilen besinlerdir. Ama dediğim gibi kalorisiz değillerdir. Sonuçta miktarları abartmamak gerekir. Tatlandırıcılar basit şeker alımın ortadan kaldırdığı için tercih edilirler. Kepek- lif içeriği fazla olan diyet ürünleri de sonrasında bol su içerek kişinin uzun süre tok kalmasını sağlamak amaçlıdır. Yalnız kepeğinde fazla alımı kansızlık problemine yol açar. Günde 25- 30 gr lif alımı gerekir. Sebze ve meyvelerden de posa (lif) alımımız olmaktadır.

Tüketilmemesi gerekenler; form çayları tarzında olanlar, içlerinde sinameki olduğu için tavsiye edilmez. Sinameki bağırsak yapısını bozarak kolit gibi sorunlara ya da bağırsakta delinmelere bile yol açabilmektedir.

Özel karışım çay tarifleri; bunlarda neyle neyin karıştırıldığı ve miktarları önemlidir. Avrupa’da bu karışım çaylar Eczanelerde hazırlanıp satılmaktadır. Bizde herhangi bir yerden alınan karışımlar çok sağlıklı değil maalesef, içlerinde ne olduğu bilinmiyor, ya da neyin neyle etkileştiği dikkate alınmıyor, içlerinden yabancı maddeler çıkabiliyor, bazı otlar bir araya geldiğinde zehirleyici etki yapabilmekteler. Bunları insanları hangi bilgiyle karıştırıp sattıklarını merak ediyorum açıkçası!

Diyet ürünler nedeniyle bu güne kadar, zarar görmüş bir kişi var mı?

Son dönemde yosun hapları yüzünden kardiyolojik sorunlar yaşayan, sonrasında meslektaşlarıma danışan kişiler var. Zaten bu ilaçlardan bir tanesi yakın dönemde Sağlık bankalığı tarafından toplatıldı. Daha çok yeni diyet programına aldığım bir hastam, lise yıllarında komşusunun tavsiyesi ile bir ilaç ya da çay tarif ettiği kadarıyla net hatırlamıyor, kullanmaya başlamış, yediklerinin bağırsakta çok kalmadan atımını sağlayan, hastamın ifade ettiği yemeyi, çok sevdiği için daha çok yiyebilmek uğruna bunu yapmış. Şu anda ciddi bir kilo düzeyi var. Henüz yeni başlayan bir olgu olduğu için metabolizma hasarı ne düzeyde bilmiyorum. Bizler fark ettiğimizde ya da kişiler danıştığında bu konuda kendilerine bizim açımızdan gereken bilgiyi verip, kullanılacaksa sağlık kontrolünden geçerek kronik rahatsızlıkları yoksa ve kan tablosu düzgünse mutlaka diyetle beraber uygun ürünün kullanımını tavsiye ederiz. Sonuçta sağlığı bozulmadan koruyabileceği kilo bizler için hedeftir. Kişiye işkence yapmanın anlamı yoktur..

Onun dışında diyet besinleri kalorisiz diye düşünüp fazla tüketenlerde de kilo verim süreçlerinde sorunlar oluyor.

Zayıflama merkezlerinin ne kadar faydası var? Bu merkezlerde yapılan işlemlerden hangileri zayıflama için faydalı?

Bünyesinde mutlaka diyetisyen bulunduran bir merkeze yönelmeli kişiler. Diyet tedavisini diyetisyen yapar. Zayıflayabilmeniz için diyet temeldir. Diğer uygulamalar zayıflamadan öte şekillenmeye müdahale etmek içindir. Sabırlı olup aktif spor yapmak bence daha sağlıklıdır. Pasif jimnastik; Amerika’da Vietnam savaşı sonrası hiç hareket edemeyen gazilere biraz hareket ettirebilmek ve kan dolaşımını bir parça hareketlendirmek için yapılmış aletlerdir. Bunun gibi diğer müdahaleler de sonuçta belli periyotlarla devamlılığı olması gereken, kimi sağlıklı kimi sağlıksız birçok uygulama var. Benim için en ideali diyet artı tempolu yürüyüşle yaşam düzeninizde kalıcı bir değişiklik oturtarak bu işi yapabilmek.

İletişim:
Medicana Bahçelievler Hastanesi Beslenme ve Diyet Birimi
Tel: 212 - 449 1 449 Dahili 2531
fatmagulyilmaz@fatmagulyilmaz.com